آزمایش‌های عملکرد کبد چیست؟
کبد کارخانه تصفیه بدن است و سلامت آن در چکاپ با چند تست ساده ارزیابی می‌شود: ALT، AST، ALP، GGT و بیلی‌روبین. افزایش این آنزیم‌ها نشانه تحریک یا آسیب سلول‌های کبدی است.
دامنه‌های تقریبی طبیعی
| تست | دامنه تقریبی | توضیح |
|---|---|---|
| ALT (SGPT) | تا حدود ۴۰ U/L | تخصصی‌ترین نشانه آسیب کبدی |
| AST (SGOT) | تا حدود ۴۰ U/L | در عضله و قلب هم وجود دارد |
| ALP | ۳۰ تا ۱۲۰ U/L | در استخوان و مجاری صفراوی هم دیده می‌شود |
| بیلی‌روبین کل | ۰.۲ تا ۱.۲ mg/dL | افزایش آن زردی ایجاد می‌کند |
شایع‌ترین علل آنزیم کبدی بالا
- کبد چرب: شایع‌ترین علت در جهان؛ با اضافه وزن، دیابت و چربی خون بالا ارتباط دارد
- داروها: استامینوفن، استاتین‌ها و بسیاری داروهای رایج
- الکل: الگوی AST بیشتر از ALT را ایجاد می‌کند
- هپاتیت‌های ویروسی: B و C
- تمرین ورزشی شدید: می‌تواند موقتاً AST را بالا ببرد
آیا آنزیم بالا همیشه یعنی بیماری کبدی؟
خیر. افزایش خفیف و موقت آنزیم‌ها بسیار شایع است و ممکن است به دلیل ورزش سنگین، دارو، غذای چرب یا حتی یک بیماری سرماخوردگی باشد. معمولاً پزشک آزمایش را چند هفته بعد تکرار می‌کند تا روند را ببیند.
بیلی‌روبین بالا چه می‌گوید؟
بیلی‌روبین بالا همراه با زردی چشم و پوست، به بررسی انسداد مجاری صفراوی، همولیز (شکستن گلبول‌های قرمز) یا بیماری‌های کبدی نیاز دارد. ژیلبرت (سندرم خوش‌خیم) هم علت شایع و بی‌خطر افزایش خفیف بیلی‌روبین است.
جمع‌بندی
آنزیم‌های کبدی بالا علامت هستند، نه تشخیص. در صورت بالا بودن، مصرف الکل و داروهای خودسرانه را قطع نکنید و حتماً با پزشک در مورد علت و نیاز به سونوگرافی یا آزمایش‌های تکمیلی مشورت کنید.