فریتین چیست و چه تفاوتی با آهن سرم دارد؟
آهن سرم، آهن آزاد گردش‌کننده در خون است و در طول روز نوسان دارد؛ اما فریتین ذخیره آهن بدن را نشان می‌دهد و حساس‌ترین و مفیدترین تست برای تشخیص کمبود آهن است. به بیان ساده: آهن سرم موجودی جیب شماست و فریتین موجودی حساب بانکی‌تان!
دامنه‌های تقریبی طبیعی فریتین
| گروه | محدوده تقریبی (ng/mL) |
|---|---|
| مردان | ۳۰ تا ۴۰۰ |
| زنان | ۱۳ تا ۱۵۰ |
فریتین پایین یعنی چه؟
فریتین پایین‌تر از حد، یعنی ذخایر آهن بدن خالی شده است؛ حتی اگر هموگلوبین هنوز طبیعی باشد. علائم شایع: خستگی، تنگی نفس هنگام فعالیت، رنگ‌پریدگی، تاریکی چشم هنگام بلند شدن، ریزش مو و سندرم پای بی‌قرار. شایع‌ترین علل: قاعدگی سنگین در زنان، رژیم غذایی فقیر، خونریزی گوارشی و جذب ناکافی.
فریتین بالا یعنی چه؟
فریتین یک پروتئین مرحله حاد است و در التهاب و عفونت هم بالا می‌رود؛ بنابراین فریتین بالا همیشه به معنی زیادی آهن نیست. علل شایع: التهاب مزمن، بیماری کبد، مصرف الکل، سندرم متابولیک و در موارد نادر هموکروماتوز (انبار شدن آهن).
مقایسه الگوهای رایج
| وضعیت | فریتین | آهن سرم |
|---|---|---|
| کمبود آهن | پایین | پایین |
| التهاب/عفونت | بالا | پایین |
| هموکروماتوز | بالا | بالا |
جمع‌بندی
تشخیص کم‌خونی و علت آن نیاز به ترکیب CBC، فریتین و آزمایش‌های تکمیلی دارد. مقاله تفسیر آزمایش CBC را نیز بخوانید و هرگز مکمل آهن را بدون اثبات کمبود و بدون نظر پزشک مصرف نکنید؛ زیادی آهن هم برای بدن مضر است.