باردارم و HPV مثبت شدم؛ نگران باشم؟
کشف HPV در بارداری برای مادرانی که تازه جواب آزمایش گرفته‌اند، لحظه‌ای پر از استرس است؛ نگران جنین، زایمان و آینده. خبر تسلی‌بخش: عفونت HPV در بارداری بسیار شایع است (تغییرات ایمنی و هورمونی بارداری، فعال شدن ویروس‌های نهفته را شایع می‌کند) و در اکثریت قریب به اتفاق موارد، نه برای مادر خطر فوری دارد و نه برای جنین آسیب جدی می‌زند. این مقاله همه نگرانی‌ها را با پاسخ علمی مرور می‌کند.
چرا در بارداری HPV بیشتر دیده می‌شود؟
- سرکوب فیزیولوژیک بخشی از سیستم ایمنی برای تحمل جنین؛ همان مکانیزمی که ویروس‌های نهفته را فعال می‌کند
- افزایش خون‌رسانی و تغییرات هورمونی ناحیه تناسلی که رشد ضایعات موجود را تسهیل می‌کند
- در بسیاری موارد، ویروس از قبل بوده و حالا در آزمایش غربالگری بارداری کشف شده است
تأثیر HPV بر جنین و نوزاد؛ حقیقت آماری
- انتقال از مادر به جنین (عمودی) نادر است و اکثر نوزادان متولدشده از مادران HPV مثبت، سالم‌اند
- نادرترین و شناخته‌شده‌ترین پیامد، «پاپیلوماتوز تنفسی نوزاد» است؛ بسیار کم‌وقوع و اکثراً خوش‌خیم و قابل درمان
- HPV باعث ناهنجاری جنینی، سقط یا زایمان زودرسِ مستقیم نمی‌شود؛ این نگرانی رایج، پشتوانه علمی ندارد
زگیل تناسلی در بارداری؛ تنها چالش عملی
مشکل بالینی واقعی بارداری، زگیل‌های تناسلی هستند که در بارداری گاهی بزرگ‌تر و پرشمارتر می‌شوند (به‌دلیل همین تغییرات ایمنی و خون‌رسانی):
- درمان زگیل در بارداری انجام می‌شود و کرایوتراپی روش ترجیحی است؛ ایمن، بدون داروی شیمیایی و سریع
- برخی داروهای موضعی زگیل در بارداری ممنوع‌اند؛ خوددرمانی در بارداری اکیداً ممنوع است (هشدار اسپری خانگی در مقاله اسپری فریز زگیل تناسلی)
- اگر زگیل‌ها آن‌قدر بزرگ شوند که مجرای زایمان را مسدود کنند (نادر)، ممکن است سزارین توصیه شود؛ در غیر این صورت، HPV به‌تنهایی دلیل سزارین نیست
شرح درمان حرفه‌ای در مقاله کرایوتراپی زگیل تناسلی و تجهیزات آن در مقاله دستگاه کرایو کلینیک زنان.
تغییرات پیش‌سرطانی و تست HPV در بارداری چگونه مدیریت می‌شود؟
- پاپ اسمیر در بارداری ایمن است و در صورت توصیه، انجام می‌شود
- کولپوسکوپی در بارداری قابل انجام است؛ اما نمونه‌گیری و درمان‌های مخرب (LEEP) معمولاً به ۶ تا ۱۲ هفته بعد از زایمان موکول می‌شود، چون بخش زیادی از ضایعات خفیف پس از زایمان خودبه‌خود برمی‌گردند
- فقط در موارد بسیار مشکوک به سرطان (نادر) است که ارزیابی تهاجمی در بارداری انجام می‌شود
واکسن HPV و بارداری
واکسن در بارداری شروع یا ادامه نمی‌شود؛ دوزهای باقی‌مانده به بعد از زایمان (و در شیردهی، مجاز است) منتقل می‌شود. اگر ناخواسته در بارداری دوزی تزریق شد، نگرانی جدی برای جنین گزارش نشده؛ فقط برنامه را اصلاح کنید.
سوالات متداول درباره HPV در بارداری
آیا باید نوزادم از سینه شیر نخورد؟
خیر؛ شیردهی مشکلی ندارد و حتی واکسن HPV در دوره شیردهی مجاز است.
شوهرم هم باید کاری کند؟
فراتر از اصول همیشگی (غربالگری زنانه، واکسن در سن مناسب، رفتار ایمن)، اقدام تخصصی خاصی برای شریک بی‌علامت وجود ندارد؛ توضیح در مقاله HPV در مردان.
بعد از زایمان چه برنامه‌ای دارم؟
معمولاً ۶ تا ۱۲ هفته بعد از زایمان، ارزیابی مجدد (پاپ اسمیر/تست HPV و در صورت نیاز کولپوسکوپی) انجام می‌شود؛ بسیاری از تغییرات بارداری در این بررسی بهبود یافته‌اند.
آیا می‌توانم زایمان طبیعی داشته باشم؟
در اکثر موارد بله؛ HPV مثبت یا حتی زگیل‌های کوچک، مانع زایمان طبیعی نیست. فقط زگیل‌های بزرگ مسدودکننده مجرا (نادر) سزارین را لازم می‌کنند؛ تصمیم با متخصص زنان است.