آرتروز فقط بیماری سالمندان نیست
وقتی صحبت از آرتروز می‌شود، ذهن اکثر افراد به تصویر سالمندانی می‌رود که انگشتان کج‌شده دارند؛ اما واقعیت این است که آرتروز دست در جوانان هم دیده می‌شود و متأسفانه اغلب دیر تشخیص داده می‌شود، چون «این سن من نیست!» باعث می‌شود فرد علائم را نادیده بگیرد. در این مقاله بررسی می‌کنیم چرا مفاصل جوان‌ها هم فرسوده می‌شوند و چه باید کرد.
۵ علت اصلی آرتروز دست در جوانان
۱. آسیب‌های ورزشی و شکستگی
شکستگی انگشت، ضربه به مفصل یا پیچ‌خوردگی شدید، حتی سال‌ها پس از بهبود ظاهری، خطر آرتروز همان مفصل را چند برابر می‌کند. به این حالت «آرتروز ثانویه» می‌گویند و شایع‌ترین علت آرتروز در افراد زیر ۴۰ سال است.
۲. کار تکراری و فشار حرفه‌ای
تایپ طولانی، گیمینگ چندساعته، کار با ابزار لرزاننده، نوازندگی و مشاغل دستی مثل خیاطی و نجاری، با فشار تکراری روی مفاصل، روند فرسایش را جلو می‌اندازند.
۳. ژنتیک
اگر در خانواده شما موارد آرتروز زودهنگام یا گره‌های هبردن وجود دارد، احتمال ابتلای زودتر از موعد شما بیشتر است. جزئیات را در مقاله علت آرتروز انگشتان دست بخوانید.
۴. چاقی و التهاب مزمن
بافت چرب، مواد التهابی ترشح می‌کند که از طریق خون به غضروف همه مفاصل، از جمله دست‌ها، آسیب می‌زند.
۵. بیماری‌های زمینه‌ای
آرتریت روماتوئید، نقرس و هموکروماتوز (تجمع آهن) می‌توانند در جوانی مفاصل را تخریب کنند و به آرتروز ثانویه منجر شوند.
علائم آرتروز دست در جوانان
- درد هنگام فعالیت و گرفتن اجسام که با استراحت کم می‌شود
- سفتی کوتاه صبحگاهی (زیر ۳۰ دقیقه)
- تورم خفیف و حساسیت مفصل
- صدای ترق‌تروق هنگام خم و راست کردن انگشتان
نکته مهم: گره‌های استخوانی سفت که در سالمندان شایع است، در جوانان دیده نمی‌شود؛ به همین دلیل تشخیص معمولاً با تأخیر انجام می‌گیرد. اگر این علائم را دارید، علائم آرتروز دست و شانه را مطالعه و برای تأیید تشخیص به پزشک مراجعه کنید.
چرا نباید در مراجعه به پزشک تعلل کرد؟
آرتروز برگشت‌پذیر نیست؛ اما با تشخیص زودهنگام می‌توان پیشرفت آن را به‌طور چشمگیری کند کرد. یک عکس رادیوگرافی ساده همراه معاینه بالینی، معمولاً تشخیص را مشخص می‌کند. درمان زودهنگام یعنی حفظ عملکرد کامل دست برای دهه‌های آینده.
درمان آرتروز دست در جوانان
- اصلاح الگوی کار: ارگونومی تایپ، استفاده از دستگیره‌های ضخیم و استراحت تناوبی
- ورزش‌های تقویتی و کششی: طبق آموزش ورزش برای آرتروز انگشتان
- آتل در فعالیت‌های دردناک: برای کاهش فشار روی مفصل
- داروهای موضعی کوتاه‌مدت: ژل دیکلوفناک برای فازهای دردناک
- کنترل وزن و تغذیه ضدالتهاب
سوالات متداول درباره آرتروز دست در جوانان
آیا یک جوان ۲۵ ساله هم می‌تواند آرتروز بگیرد؟
بله، هرچند نادر است؛ اما پس از آسیب جدی به مفصل یا در بیماری‌های زمینه‌ای، آرتروز در همین سن هم گزارش می‌شود.
آیا آرتروز در جوانان سریع‌تر پیشرفت می‌کند؟
نه لزوماً. اگر علت اصلی (آسیب تکراری یا بیماری زمینه‌ای) اصلاح شود، روند پیشرفت می‌تواند بسیار کند باشد؛ کلید کار، تشخیص و اصلاح علت است.
آیا باید ورزش و باشگاه را کنار بگذارم؟
در اکثر موارد خیر. ورزش حتی مفید است؛ فقط تکنیک صحیح، محافظ مفصل در ورزش‌های برخوردی و پرهیز از بار تکراری روی مفصل دردناک لازم است. با پزشک یا فیزیوتراپیست مشورت کنید.
آیا آرتروز در جوانان با مکمل خوب می‌شود؟
مکمل‌ها فقط کمک‌کننده هستند و جایگزین اصلاح سبک زندگی و درمان اصولی نمی‌شوند. اولویت با ورزش درمانی، اصلاح فعالیت و درمان علت است.